Zie je regelmatig salamanders in de tuin? Dan heb je vaak een gezonde en natuurlijke tuin. Salamanders zijn onopvallende dieren die zich graag schuilhouden onder stenen, hout of tussen dichte begroeiing. Ze zijn bovendien nuttige bewoners, omdat ze allerlei kleine plaagdieren eten.
In dit artikel lees je of salamanders veel voorkomen in tuinen, waarom salamanders in de tuin voorkomen, hoe je ze herkent en wat salamanders in de tuin eten.
Komen salamanders veel voor in Nederlandse tuinen?
Ja, salamanders komen in grote delen van Nederland voor. Vooral in tuinen met een natuurlijke inrichting worden ze regelmatig gezien. Denk aan tuinen met een vijver, veel struiken, houtstapels en vochtige schaduwplekken. Omdat salamanders vooral ’s avonds en ’s nachts actief zijn en zich overdag goed verstoppen, zijn ze er vaak vaker dan je denkt.
Nederland telt meerdere inheemse salamandersoorten. De meest voorkomende soorten zijn:
- Kleine watersalamander – de soort die het vaakst in tuinen wordt aangetroffen.
- Alpenwatersalamander – komt lokaal vrij algemeen voor, vooral in het oosten en zuiden van Nederland.
- Vinpootsalamander – leeft vooral op zandgronden in het zuiden en oosten.
- Kamsalamander – de grootste Nederlandse salamander, maar een stuk zeldzamer en streng beschermd.
- Vuursalamander – een zeer zeldzame soort die vrijwel alleen nog op enkele locaties in Zuid-Limburg voorkomt.
Welke soort je in de tuin aantreft, hangt af van de omgeving. In de meeste Nederlandse tuinen is de kleine watersalamander veruit de meest waarschijnlijke bezoeker.
Waarom zitten salamanders in de tuin?
Salamanders voelen zich thuis in vochtige, rustige tuinen met voldoende schuilplaatsen. Vooral tuinen met een vijver, veel planten en natuurlijke hoekjes zijn aantrekkelijk.
Je vindt salamanders vaak:
- onder stenen of tegels;
- tussen houtstapels;
- onder bladeren;
- in composthopen;
- langs de rand van een vijver;
- tussen dichte beplanting.
Overdag blijven ze meestal verborgen. Vooral tijdens vochtige avonden en na een regenbui worden ze actief.
Hoe herken je een salamander?
Salamanders lijken op kleine hagedissen, maar zijn eigenlijk amfibieën. Ze hebben een gladde, vochtige huid en geen schubben.
Afhankelijk van de soort kunnen ze:
- bruin, zwart of geel gevlekt zijn;
- 7 tot 18 centimeter lang worden;
- een lange staart hebben;
- langzaam lopen.
In Nederland kom je onder andere de kleine watersalamander, vinpootsalamander en kamsalamander tegen.
Wat eten salamanders in de tuin?
Salamanders zijn echte vleeseters. Ze jagen vooral op kleine ongewervelde dieren die ze in de tuin tegenkomen.
Hun menu bestaat onder andere uit:
- slakken;
- naaktslakken;
- insecten;
- spinnen;
- wormen;
- pissebedden;
- duizendpoten;
- muggenlarven;
- kleine kevers.
Jonge salamanders eten vooral kleinere insecten en larven.
Zijn salamanders nuttig?
Ja, salamanders zijn juist een waardevolle toevoeging aan de tuin. Het zijn natuurlijke jagers die zich voeden met allerlei kleine dieren die je liever niet in grote aantallen in de tuin hebt. Zo eten ze onder andere slakken, muggen, insectenlarven, spinnen en andere kleine ongewervelden. Vooral na een regenbui of tijdens vochtige avonden gaan salamanders actief op zoek naar voedsel.
Daardoor helpen ze op een natuurlijke manier om de populatie van verschillende plaagdieren in balans te houden, zonder dat je bestrijdingsmiddelen hoeft te gebruiken. Salamanders maken deel uit van een gezond ecosysteem en vormen zelf ook weer een belangrijke voedselbron voor vogels, egels en andere dieren. Zie je regelmatig een salamander in je tuin, dan is dat vaak een teken dat de leefomgeving schoon, vochtig en rijk aan biodiversiteit is.
Zijn salamanders schadelijk?
Nee, salamanders zijn volledig onschadelijk voor je tuin. Ze eten geen bloemen, planten of groenten en veroorzaken ook geen schade aan gazons, bomen of struiken. In tegenstelling tot sommige andere tuindieren graven ze geen gangen en knagen ze niet aan wortels, kabels of houten constructies.
Ook voor mensen en huisdieren vormen salamanders geen gevaar. Ze zijn niet agressief en zullen zich bij verstoring juist zo snel mogelijk verstoppen. Een salamander zal alleen uit zelfverdediging proberen weg te komen en valt mensen of huisdieren niet aan.
Sterker nog, salamanders hebben juist een positieve invloed op de tuin. Doordat ze zich voeden met slakken, muggen, insecten en andere kleine ongewervelden, helpen ze om de natuurlijke balans in stand te houden. Zie je een salamander in je tuin, dan is dat meestal een teken van een gezonde leefomgeving met voldoende biodiversiteit.
Mag je salamanders oppakken?
Het is beter om salamanders zo veel mogelijk met rust te laten. Hun huid is erg gevoelig en blijft vochtig om goed te kunnen functioneren. Door ze vast te pakken kun je deze beschermlaag beschadigen of stress veroorzaken.
Daarnaast zijn alle inheemse salamanders in Nederland beschermd. Je mag ze daarom niet vangen, verplaatsen of doden.
Hoe maak je je tuin aantrekkelijk voor salamanders?
Wil je salamanders helpen? Dan kun je jouw tuin natuurlijk inrichten.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een vijver met flauwe oevers;
- veel struiken en vaste planten;
- schaduwrijke plekken;
- houtstapels of takkenrillen;
- bladeren laten liggen in een rustige hoek.
Gebruik daarnaast zo min mogelijk bestrijdingsmiddelen, zodat er voldoende voedsel beschikbaar blijft.
Waar overwinteren salamanders?
In de winter zoeken salamanders een vorstvrije plek op. Ze kruipen bijvoorbeeld weg onder boomstronken, stenen, composthopen of diep tussen de bladeren. Daar blijven ze totdat de temperatuur in het voorjaar weer stijgt.
Salamanders zijn een aanwinst voor iedere tuin
Zie je salamanders in de tuin? Dan is dat meestal een goed teken. Ze voelen zich thuis in een groene, vochtige omgeving en helpen door slakken, insecten en andere kleine dieren te eten. Omdat salamanders onschadelijk én beschermd zijn, kun je ze het beste met rust laten. Met voldoende schuilplaatsen en een natuurlijke inrichting maak je jouw tuin aantrekkelijk voor deze bijzondere en nuttige dieren.